“Het was Marlène waardig. Ik geef haar een miljoen complimenten. Ze heeft fantastische dingen gedaan in Suriname en vooral voor de jeugd.” Dat zei Cynthia McLeod tegen de Ware Tijd na afloop van ‘A Legacy in Motion’, de jubileumvoorstelling van Marlène’s Dance Company op 7 en 8 november in Theater Thalia. Ook het publiek was enthousiast. Applaus na applaus, mobiele telefoons die voortdurend “‘omhoog werden gehouden om de optredens vast te leggen en zelfs kinderen in de zaal die hun commentaar niet onder stoelen of banken staken. Het was duidelijk dat de voorstelling in de smaak was gevallen.
Tekst en beeld Sharon Singh
Met deze voorstelling vierde Marlène’s Dance Company haar veertigjarig bestaan. De Dance Company is het selecte gezelschap waarin leerlingen van de Marlène’s Balletschool, die zich door hun talent en prestaties onderscheiden, worden opgenomen. Zij krijgen onder meer de gelegenheid deel te nemen aan internationale dansproducties. Balletschool Marlène vierde in 2025 haar vijftigjarig jubileum.
“Die beweging moet doorgaan. Het mag nooit meer stoppen. Dat is eigenlijk wat ik graag wil”
Marlène Lie A Ling
Surinaamse kleuren en klanken
De recente jubileumvoorstelling bracht choreografieën uit verschillende perioden samen en liet zien hoe dans, muziek en de culturele diversiteit van Suriname door de jaren heen een belangrijke plaats hebben gekregen in het werk van Marlène Lie A Ling. De voorstelling begon met ‘Mi Kondre Tru’, waarin de Surinaamse culturen samenkwamen.
Daarna volgde een muzikale en choreografische reis met herkenbare Surinaamse nummers als ‘Wi Na Wan’ (Kenneth Arias), ‘Prisiri’ van Ronald Snijders, ‘Ef’ A Kan’ (Powl Ameerali) en ‘Ham Toke Chahila’ (Joan Blokland). De afsluiting met een uitbundige ‘Friyari Oso Dansi’ bracht de feestelijke sfeer van het jubileum tot uiting.
De Senegalese groep Ballet Kamala Africa, die de viering extra glans zou moeten geven, kon op het laatste moment toch niet naar Suriname komen. Lie A Ling moest daarom op korte termijn een alternatief bedenken. Ze koos voor livemuziek door een speciaal geselecteerd ensemble onder leiding van Wilgo Telting.
Meer dan alleen dans
Voor McLeod was vooral de verwerking van de Surinaamse elementen bijzonder. Zij benadrukte dat Lie A Ling door de jaren heen veel meer heeft bijgedragen dan alleen het opleiden van dansers. “Onze jongeren hebben zoveel geleerd. Niet alleen dans, maar hun hele levenshouding en zelfdiscipline zijn hen bijgebracht, wat ze in hun latere leven geweldig goed van pas is gekomen”, stelde de gevierde auteur.
Ook Maikel Austen, directeur van Artlab.sr, was enthousiast. Hij maakte zelf in de jaren zeventig en tachtig kennis met ballet en bewaart goede herinneringen aan de school. “De choreografieën waren gewoon subliem. De aankleding was ook erg goed. Het is geweldig dat ze nog zo door zijn gegaan en dat er nog zoveel aanhang is van vroeger, maar dat er ook heel veel nieuw talent bij is gekomen. Dat is belangrijk. Dat talent moet doorgaan.”
Austen ziet de bijdrage van Lie A Ling bovendien in een breder maatschappelijk perspectief. Volgens hem heeft ze bijgedragen aan de eigen identiteit van de Surinaamse samenleving door de culturele rijkdom van het land zichtbaar te maken.
Hij stelt ook dat Lie A Ling laat zien hoe rijk de Surinaamse samenleving is aan cultuur en hoe de multiculturele diversiteit van het land als kracht kan worden ingezet. “Dat brengt Marlène op een bijzondere manier tot uiting in haar werk, door middel van dans”, meende Austen.
(lees verder onder de foto)

Een visie op cultuur en dans
Ook Tanya Frijmersum, die vroeger zelf bij de balletschool danste, was onder de indruk van de voorstelling. Ze waardeerde vooral de uiteenlopende dansgenres en leeftijdsgroepen die aan bod kwamen.
Vooral de afsluiting met de ‘Friyari Oso Dansi’ maakte indruk op haar. “Dat was voor mij wel een verrassing met die koto en die hele groep die bij elkaar kwam. Dat was echt het klapstuk van de avond. Het was vrolijk, het had een vibe en je voelde echt wel die verjaardagssfeer.”
Frijmersum merkte ook op dat Lie A Ling een duidelijke visie heeft over de plaats van cultuur in de samenleving. “Cultuur en podiumkunsten, waaronder dans, vormen een belangrijk onderdeel van iedere samenleving. In Suriname krijgt cultuur echter nog niet altijd de plaats die ze verdient”, aldus Fijmersum.
Discipline houdt dansers op niveau
Dat Marlène’s Dance Company na veertig jaar verschillende generaties dansers op het podium weet samen te brengen, werd ook zichtbaar bij de mannelijke dansers als Duncan Brunings. Via een zangproject maakte hij kennis met Lie A Ling, die hem begeleidde bij het verwerken van bewegingen in zijn zangoptredens. “Ik vond haar manier van werken erg fascinerend en herkende in haar een goede lerares. Als jongeling had ik altijd al aan toneeldans willen doen, maar het was er nooit van gekomen. Toen Marlène, na onze kennismaking, zei dat ze mannen nodig had voor een dansproductie, zag ik mijn kans schoon en zei ik ‘ja’. Ik was toen al 24, eigenlijk heel laat om met dans te beginnen. Maar Marlène liet mij extra lessen volgen zodat ik al vlug mee kon draaien.”
Brunings zegt dat het behouden van een goed dansniveau vraagt om discipline, voortdurende training en goede begeleiding. Dat geldt nog sterker voor oudere dansers. “Met als speciale les dat je nog meer naar het lichaam moet luisteren, er extra voorzichtig mee moet omgaan en vooral met zuivere techniek moet dansen, zodat je geen blessures krijgt. Ik heb er zelf nooit één gehad.”
Over zijn ervaring tijdens de jubileumvoorstelling was hij enthousiast. “Ik vond het heerlijk om weer op het podium bezig te mogen zijn. We hadden prachtig publiek, zeer enthousiast. Een fijne reactie die ik een paar keer kreeg, was dat onze bewegingen heel doorleefd overkwamen en dat het Suriname gevoel volledig aanwezig was.”
(lees verder onder de foto)

Van generatie op generatie
Voor Glynis Williams, één van de danseressen van Marlène’s Dance Company, begon de verbondenheid met de dansschool al op jonge leeftijd. Toen ze vijf of zes jaar was, bezocht ze samen met haar moeder en zus de voorstelling ‘Esde, Tide, Tamara’ van Marlène’s Ballet Company. Die maakte zoveel indruk op haar dat ze zelf wilde dansen.
Op haar zesde mocht ze beginnen met lessen bij Balletschool Marlène. Haar eerste kennismaking met het podium was bijzonder: samen met andere jonge danseresjes, gekleed als engeltjes, mocht ze het doek opentrekken voor de oudere dansers.
“Onze jongeren hebben zoveel geleerd. Niet alleen dans, maar hun hele levenshouding en zelfdiscipline zijn hen bijgebracht”
Cynthia McLeod
Dat ze het dansen al die jaren heeft kunnen volhouden, schrijft Williams in de eerste plaats toe aan discipline en liefde voor de dans. “Discipline op de eerste plaats. Daarna liefde voor mijn lichaam en overgave aan de bewegingen en de muziek. Zo blijft het lichaam op een redelijk gebalanceerd niveau presteren, ondanks dat wij allemaal steeds een jaartje ouder worden”, legde ze uit.
Voor Marlène Lie A Ling is het veertigjarige bestaan van de Dance Company niet alleen een moment om terug te kijken, maar vooral om vooruit te blijven kijken. De kennis, culturele invloeden en danstraditie die zij van eerdere generaties heeft meegekregen, wil zij verder ontwikkelen en doorgeven. “Ik ontvang van vorige generaties, ik werk eraan, ik ontwikkel het en ik geef het vervolgens door naar de volgende generatie. Dat wil zeggen die beweging moet doorgaan. Het mag nooit meer stoppen. Dat is eigenlijk wat ik graag wil.”
