De regering gaat illegale goudzoekers registreren, het vervoer van gevaarlijke chemicaliën aan banden leggen en goudwinning bij bronrivieren tegengaan. President Jennifer Simons heeft vandaag deze maatregelen aangekondigd om de chaos in de goudsector aan te pakken. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het uitbannen van kwik en de oprichting van een goldboard om de goudhandel en export beter te controleren. Volgens Simons verdient de Staat veel te weinig aan de goudwinning, terwijl de kosten van milieuvervuiling en veiligheidsoperaties voor rekening van de overheid komen.

Tijdens een persconferentie maakte de president duidelijk dat de regering na maanden van onderzoek, evaluatie en overleg met betrokken partijen een nieuwe aanpak voor de artisanale goudsector heeft ontwikkeld. Volgens haar is de sector grotendeels ongeordend, terwijl er aanzienlijke bedragen in omgaan. De overheid heeft onvoldoende zicht op wie goud wint, waar dat gebeurt, welke chemicaliën worden gebruikt en hoeveel inkomsten uiteindelijk worden afgedragen.

Simons benadrukte dat het beleid niet is gericht tegen mensen die hun brood verdienen in de goudsector. De regering wil geen grootschalige ontruimingsoperatie uitvoeren, maar de sector geleidelijk onder controle brengen. Daarbij moeten zowel de staatsinkomsten als de veiligheid en de bescherming van het milieu verbeteren.

Maatregelen voor de goudsector
De regering wil de ordening langs zes hoofdlijnen aanpakken:

1. Strengere controle op chemicaliën en transport
De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) en het verantwoordelijke ministerie moeten vaststellen welke chemicaliën worden geïmporteerd, wie ze verhandelt, hoe ze worden vervoerd en waar ze worden gebruikt.

Naast de eerder aangekondigde importstop van Jin Chan wordt het vervoer van gevaarlijke stoffen naar het binnenland aangepakt. Simons zei te hebben vastgesteld dat chemicaliën soms in plastic zakken over rivieren worden vervoerd, zonder adequate veiligheidsvoorzieningen. De president wil dat dergelijk vervoer wordt stopgezet totdat de NMA duidelijk heeft gemaakt onder welke voorwaarden het veilig kan plaatsvinden. Ook moeten importeurs en handelaren beter worden gecontroleerd.

2. Bescherming van bronrivieren en afbakening van goudwinningsgebieden
De regering wil vaststellen waar goudwinning wel en niet is toegestaan. Simons voert hierover overleg met de minister van Grondbeleid en Bosbeheer. Zij wil vooral voorkomen dat bij de bronrivieren goud wordt gewonnen. Vervuiling op deze locaties kan volgens haar grote gevolgen hebben voor hele riviersystemen en de gemeenschappen die daarvan afhankelijk zijn.

De president erkent dat mijnbouw altijd gevolgen heeft voor het milieu, maar maakt onderscheid tussen beheersbare milieuschade en ongecontroleerde vervuiling door chemicaliën.

3. Registratie en mogelijke legalisatie van illegale goudzoekers
De regering wil in kaart brengen hoeveel mensen zonder vergunning goud winnen. Simons gaat voorlopig uit van ten minste tienduizend personen die illegaal in de sector actief zijn. Een deel werkt buiten bestaande concessies, terwijl anderen goud winnen op concessies van derden. Sommigen verblijven al jarenlang in het binnenland.

Volgens de president is het praktisch onmogelijk deze groep in één keer te verwijderen. Daarom wordt eerst geregistreerd wie de goudzoekers zijn, waar zij werken en onder welke omstandigheden zij actief zijn.

Vervolgens moet worden bepaald wie voor legalisatie in aanmerking komt en wie bepaalde gebieden zal moeten verlaten. De NMA krijgt alvast de opdracht om langs de Saramaccarivier de goudwinningsactiviteiten te inventariseren, ongeacht of deze legaal of illegaal plaatsvinden.

4. Kwikgebruik geleidelijk uitbannen
De regering werkt aan een meerjarenplan om het gebruik van kwik bij de goudwinning te beëindigen. Hoewel het gebruik van kwik verboden is, wordt het middel volgens Simons nog altijd toegepast. Een onmiddellijk einde aan het kwikgebruik acht zij niet haalbaar. De regering wil daarom samenwerken met goudzoekers om andere winningsmethoden te introduceren.

Daarvoor zijn trainingen, begeleiding, investeringen en controles nodig. Een speciaal beleidsteam werkt aan een plan waarvan de uitvoering begin 2027 moet starten. Simons houdt rekening met een periode van zes tot zeven jaar om de noodzakelijke veranderingen door te voeren. Zij sluit niet uit dat dit sneller kan, afhankelijk van de beschikbare financiering en de medewerking vanuit de sector.

5. Oprichting van een goldboard
Een belangrijk onderdeel van de hervorming is de oprichting van een goldboard, die een centrale rol moet krijgen bij de aankoop en export van goud. Het is de bedoeling dat goudproducenten hun gewonnen en bewerkte goud tegen een redelijke prijs kunnen verkopen. De goldboard moet vervolgens bijdragen aan een betere registratie van de goudhandel, controle op de export en afdracht van royalties.

Volgens Simons kunnen bestaande goudexporteurs actief blijven, maar moet de export uiteindelijk via het nieuwe systeem verlopen. De regering onderzoekt ook mogelijkheden om via de goldboard een deel van het goud aan te wenden voor versterking van de nationale reserves bij de Centrale Bank van Suriname.

Voor de oprichting is nieuwe wetgeving nodig. Het wetsontwerp verkeert volgens de president in een vergevorderd stadium en moet naar verwachting in 2027 aan De Nationale Assemblée worden aangeboden. Er is nationale en internationale ondersteuning toegezegd, waaronder belangstelling vanuit de bankensector.

6. Versterking van toezicht en handhaving
De NMA en andere betrokken instanties moeten beter worden toegerust om controles in het binnenland uit te voeren. Volgens Simons beschikken deze diensten momenteel over onvoldoende personeel en middelen. Voor inspecties zijn vaak vliegtuigen of helikopters nodig. Ook wil de regering gebruikmaken van aanvullende onderzoeksvoorzieningen, waaronder het laboratorium van de waterleidingmaatschappij.

De versterking van de veiligheidsdiensten in het binnenland moet eveneens bijdragen aan de ordening van de goudsector. De president vindt dat de overheid opnieuw daadwerkelijk aanwezig moet zijn in gebieden waar nu onvoldoende toezicht bestaat.

Saramaccarivier blijft onder controle
Simons meldde dat recente onderzoeken naar de waterkwaliteit van de Saramaccarivier gunstige resultaten hebben opgeleverd. Volgens haar kan het water weer worden gebruikt voor activiteiten waarvoor eerder beperkingen golden. De metingen worden echter voortgezet. Tegelijkertijd moet de NMA langs de rivier nagaan welke goudwinningsactiviteiten plaatsvinden en welke methoden en chemicaliën daarbij worden gebruikt.

De president benadrukte dat de aanpak van acute milieuproblemen niet kan wachten totdat het volledige meerjarenplan gereed is.

Staat loopt grote inkomsten mis
De financiële gevolgen van de ongeordende goudsector vormen volgens Simons een belangrijke reden voor de hervorming. Er wordt veel geld verdiend met goudwinning, maar slechts een beperkt deel daarvan komt volgens haar terecht in de staatskas. Tegelijkertijd moet de overheid betalen voor veiligheidsoperaties, milieubescherming en het oplossen van problemen die door ongecontroleerde goudwinning ontstaan.

Ook de gemeenschappen in de gebieden waar goud wordt gewonnen, profiteren volgens de president onvoldoende van de opbrengsten. Met betere registratie, controle op de goudhandel en een transparantere afdracht van royalties verwacht de regering al in 2027 meer inkomsten te kunnen realiseren.

Geen nieuwe schoonmaakactie
Simons nam nadrukkelijk afstand van een aanpak waarbij illegale goudzoekers massaal worden verwijderd. Volgens haar heeft de overheid de problemen jarenlang laten voortbestaan en zijn die inmiddels te omvangrijk geworden om met één operatie op te lossen. Zij wees erop dat eerdere regeringen commissies hebben ingesteld om de goudsector te ordenen, zonder dat dit tot duurzame resultaten heeft geleid.

De nieuwe aanpak moet daarom gebaseerd zijn op een samenhangend beleid, met duidelijke verantwoordelijkheden, voldoende financiering en medewerking van de mensen die in de sector actief zijn. De president waarschuwde dat de hervorming tijd zal vergen. Zij wil echter dat de uitvoering begin 2027 daadwerkelijk op gang komt, terwijl de acute maatregelen nu al worden getroffen.

Simons riep goudzoekers, concessiehouders, exporteurs, het bedrijfsleven, politieke partijen en de media op om aan de ordening mee te werken. Zonder ingrijpen dreigt de goudsector volgens haar vooral een kleine groep rijk te maken, terwijl de Staat en de gemeenschappen in het binnenland met de negatieve gevolgen blijven zitten.

De president benadrukte dat goud een eindige natuurlijke hulpbron is. Juist daarom moet Suriname volgens haar ervoor zorgen dat de opbrengsten niet verloren gaan, maar bijdragen aan onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen voor de samenleving.