28 Oktober 2026
00:59Tijdens de tweede ronde, op zondag 25 oktober 2026, behaalde Lula 51,8% van de stemmen, wat neerkomt op 64,2 miljoen stemmen, terwijl Flávio Bolsonaro het met 48,2% moest doen. In absolute aantallen zijn dat 59,8 miljoen stemmen. Lula behaalde hierdoor 4,3 miljoen stemmen meer dan Bolsonaro.
De verkiezingen in Brazilië laten duidelijke ideologische scheidslijnen zien. Ze geven echter ook aan dat progressief, vooruitstrevend denken niet leeftijdsgebonden hoeft te zijn. Als wij het klimaatprogramma van Lula naast dat van zijn jongere, rechtse tegenstander plaatsen, kan worden gesteld dat jonge mensen onder een regering van Lula de toekomst van Brazilië met meer vertrouwen tegemoet mogen zien. Daarbij gaat het met name om het streven van Lula om de ontbossing in Brazilië in 2030 tot nul terug te brengen. Ook Lula's geopolitieke oriëntatie en zijn sociale programma bieden betere perspectieven aan de Braziliaanse bevolking.
De overwinning van Lula is daarom zo spectaculair, omdat een platform als Meta, het moederbedrijf van Facebook, meer ruimte bood aan de campagne van Bolsonaro. Er zijn zelfs voorbeelden waarbij de campagne van Lula door het platform werd geboycot. Lula heeft getoond geen populistische leider te zijn. Gedurende zijn laatste regeerperiode heeft hij consequent gestreden tegen de wijdverbreide gokverslaving in Brazilië. De reden daarvoor was dat vooral armen en minderbedeelden hiervan het slachtoffer werden. Daarbij heeft zijn regering ook een betere belastingheffing in deze sector weten te realiseren en regulering van de sector doorgevoerd. Met name reguleerde zijn regering de snelgroeiende markt voor online sportweddenschappen, de zogenoemde bets.
De moed van Lula blijkt uit het feit dat hij op 25 september van dit jaar, dus nog geen maand vóór de verkiezingen, een verbod op online sportweddenschappen afkondigde. Hij deed dat omdat de gokverslaving en de groeiende schuldenlast van Braziliaanse gezinnen hem zorgen baarden. Velen hadden verwacht dat dit besluit hem stemmen zou kosten. En misschien is dat ook het geval geweest. Maar in de tweede ronde van de verkiezingen wist Lula fenomenaal terug te komen. Hij wist zijn kiezers te mobiliseren door trouwe Lula-aanhangers te transformeren tot zijn 'militaire korps'. Miljoenen Brazilianen waren er trots op te mogen zeggen of schrijven: 'Sou soldado do Lula' of 'Sou soldada do Lula' (Ik ben een soldaat van Lula).
Feit is dat Lula tijdens zijn regeerperiode gokspelen aan banden heeft gelegd, de staatsinkomsten uit die sector heeft verhoogd, consumenten van dit product heeft helpen beschermen en illegale gokaanbieders heeft helpen bestrijden. De verkiezing van Lula compenseert enigszins de ruk naar rechts die wij recent onder andere in landen als Argentinië, Colombia, Chili en Peru op ons continent hebben zien plaatsvinden. Zijn overtuigende overwinning bij de laatste democratische verkiezingen betekent dat zijn stem weer nadrukkelijk gewicht zal krijgen binnen de BRICS-landen.
Vanwege de leeftijd die Lula inmiddels heeft bereikt, lijkt het mij van belang dat zijn Partido dos Trabalhadores (PT, Arbeiderspartij) nadrukkelijker een podium biedt aan politici die hem mogelijk zullen vervangen of opvolgen, voor zover dat nog niet het geval is. In de loop der tijd heeft Lula zelf weleens namen genoemd van personen die hem bij zijn ontstentenis zouden kunnen opvolgen of vervangen.
Wat in 1985 gebeurde, mag Brazilië niet opnieuw overkomen. Na 21 jaar militaire dictatuur (1964 tot 1985) versloeg de populaire Tancredo Neves in het kiescollege met 480 tegen 180 stemmen Paulo Maluf, kandidaat van het militaire regime. Neves werd op 15 januari 1985 tot president gekozen. Op de vooravond van de geplande inauguratie werd Tancredo Neves ernstig ziek. Na weken van ziekte overleed hij op 21 april 1985.
De niet zo populaire José Sarney, die al die tijd als vicepresident had geregeerd, volgde Neves op. Brazilië zat met een president met wie de bevolking niet zo gelukkig was, terwijl zij voortdurend in angst leefde dat de militairen opnieuw de macht zouden kunnen grijpen. Men prees zich achteraf gelukkig dat, ondanks deze gebeurtenissen, de overgang naar een burgerregering normaal, maar niet gemakkelijk, had plaatsgevonden. En terwijl wij Lula een lang en gelukkig leven toewensen, weten wij dat ook hij niet het eeuwige leven heeft. Zijn nalatenschap is van zo'n eminent belang dat deze ook na hem moet worden voortgezet.
Hans Breeveld