De NAVO gaat extra maritieme patrouillevliegtuigen, radarsystemen, drones en inlichtingenpersoneel inzetten in het Zwarte Zeegebied na een reeks dodelijke droneaanvallen op commerciële schepen. De aanvallen, die vermoedelijk in verband worden gebracht met de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, vergroten de zorgen over de veiligheid van de scheepvaart en de mogelijke uitbreiding van het conflict richting NAVO-grondgebied.

De extra inzet werd dinsdag aangekondigd na overleg van de Noord-Atlantische Raad, het belangrijkste besluitvormingsorgaan van de NAVO, op het hoofdkwartier in Brussel. Volgens de militaire woordvoerder van het bondgenootschap, kolonel Martin O’Donnell, worden naast patrouillevliegtuigen en radars ook inlichtingenpersoneel en gespecialiseerde teams ingezet om explosieven te onderzoeken.

De versterking moet de waarnemingscapaciteit in de regio vergroten, zodat verdachte activiteiten eerder kunnen worden vastgesteld en informatie sneller tussen de bondgenoten kan worden gedeeld. De NAVO heeft de recente aanvallen niet officieel aan een specifieke dader toegeschreven. Militaire analisten vermoeden dat Rusland erbij betrokken is, maar Moskou heeft de verantwoordelijkheid niet erkend.

De aankondiging volgt op meerdere aanvallen op koopvaardijschepen voor de kusten van Roemenië en Bulgarije, beide lidstaten van de NAVO. Bij een incident op 5 oktober kwamen volgens de Roemeense autoriteiten twee mensen om het leven nadat een schip in brand was gevlogen en zonk.

Op 6 oktober werd ook het vrachtschip Alfa Watan getroffen in de exclusieve economische zone van Bulgarije. Het schip zonk en de tien bemanningsleden werden vermist. Bij andere aanvallen op commerciële schepen vielen eveneens slachtoffers en raakten bemanningsleden vermist.

Op 13 oktober werden twee schepen getroffen voor de Bulgaarse kust. Een daarvan, de HS Dignity, zonk. Bij de incidenten werden bemanningsleden gered, terwijl anderen vermist bleven.

Een nieuwe reeks incidenten volgde op 15 oktober, toen twee chemische tankers nabij de Roemeense Zwarte Zeekust in brand raakten na vermoedelijke droneaanvallen. Daarbij werden zeven opvarenden als vermist opgegeven.

Op dinsdag 20 oktober meldde de Britse krant The Guardian bovendien dat vijf andere schepen waren aangevallen. Volgens het bericht verklaarde het Russische leger drie vrachtschepen in de Oekraïense haven Reni en twee andere schepen op weg naar Odesa te hebben getroffen. De aanvallen onderstrepen de toenemende risico’s voor de commerciële scheepvaart in het gebied.

Roemenië onderschept drones
De dreiging beperkt zich niet tot schepen. Roemenië zette in het weekeinde gevechtsvliegtuigen in om twee vermoedelijk Russische drones boven zijn grondgebied neer te halen. Daarmee nemen de zorgen toe dat de oorlog steeds vaker gevolgen heeft voor het luchtruim en de territoriale wateren van NAVO-landen.

Het bondgenootschap heeft zijn verdediging aan de oostflank eerder al versterkt, onder meer met middelen om drones op te sporen en tegen te gaan. De nieuwe inzet in de Zwarte Zee moet de bewaking en informatie-uitwisseling verder verbeteren.

De incidenten brengen de NAVO voor een moeilijke opgave: de veiligheid van haar lidstaten en de scheepvaart versterken, zonder dat de confrontatie met Rusland verder escaleert.

Ook binnen de Europese Unie groeit de bezorgdheid. EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde de reeks van zes aanvallen in tien dagen door vermoedelijk Russische drones een gevaarlijke en onaanvaardbare escalatie. Volgens haar bestaat het risico dat de aanvallen erop gericht zijn de inkomsten van Oekraïne uit graanexport te beperken.

De Zwarte Zee is van groot belang voor de uitvoer van Oekraïens graan en andere landbouwproducten. Aanhoudende aanvallen kunnen de verscheping bemoeilijken, de transportkosten verhogen en leiden tot hogere verzekeringspremies voor schepen. Dat kan uiteindelijk ook gevolgen hebben voor de internationale voedselmarkten.

Kallas waarschuwde dat de aanvallen plaatsvinden op een moment waarop de wereldwijde voedselvoorziening al onder druk staat door droogte in verschillende regio’s en de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten.

De ontwikkelingen tonen aan dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne niet alleen militaire gevolgen heeft, maar ook risico’s oplevert voor internationale handelsroutes en de voedselzekerheid.

De NAVO heeft benadrukt dat zij de situatie nauwlettend blijft volgen en haar verdedigingscapaciteit in de regio verder versterkt. Vooralsnog heeft het bondgenootschap de recente aanvallen niet officieel aan Rusland toegeschreven.