Mental Health Day: Wat men niet ziet…

Op 10 oktober wordt elk jaar World Mental Health Day herdacht. Dit jaar is het thema ‘Lived experiences heard: real voices, real change’. De verhalen en ervaringen van mensen kunnen volgens het directoraat Welzijn en Arbeid anderen aanmoedigen om hulp te zoeken en beleidsmakers, bedrijven en hulpverleners aansporen om de aandacht voor en het beleid rond mentale gezondheid te verbeteren.

Veel mensen vinden het uitdagend om over hun mentale gezondheid te praten. Schaamte, angst voor veroordeling en het doorvertellen van persoonlijke ervaringen kunnen daarbij een rol spelen. Over je ervaringen durven praten, kan een belangrijke stap zijn in je herstel.

Persoonlijk verhaal Angela

“Aan de buitenkant kan iemand er heel gewoon uitzien. Je kunt lachen, werken, verantwoordelijkheden dragen en er voor anderen zijn. Toch kan er van binnen een heel ander verhaal spelen. Dat ben ik steeds beter gaan begrijpen. Ik heb jarenlang veel alleen gedragen en geleerd om door te gaan: doen wat nodig is, verantwoordelijkheid nemen en sterk proberen te zijn. Daardoor kunnen mensen denken dat het goed met je gaat, terwijl je innerlijk worstelt met dingen die zij niet zien.

Toen ik ongeveer een jaar geleden opnieuw met mijn eigen ervaringen werd geconfronteerd, begon ik beter te begrijpen wat iemand kan voelen na ingrijpende gebeurtenissen. Ik kan natuurlijk nooit volledig weten wat een ander heeft meegemaakt. Maar wat ik zelf begon te voelen en te begrijpen, vond ik al heel zwaar.

Eén van de moeilijkste dingen was woorden vinden voor wat er was gebeurd en wat het met mij had gedaan. Dat kan ook betekenen dat je moet erkennen dat er iets vreselijks met je is gebeurd. Sommige ervaringen draag je zo lang met je mee dat ze bijna onderdeel worden van je dagelijks leven. Je raakt eraan gewend om ermee om te gaan, maar dat betekent niet dat ze geen invloed hebben. Ze kunnen invloed hebben op hoe je denkt, voelt en reageert, en op de manier waarop je jezelf, anderen en de wereld om je heen ziet.

Eigen initiatief

Ook praten over mentale gezondheid is niet altijd gemakkelijk. Er kan schaamte zijn, onzekerheid of angst voor wat anderen zullen denken. Soms vraag je je af of wat je voelt wel belangrijk genoeg is om te delen.

Wat mij vooral heeft geraakt, is dat ik vaak zelf het initiatief moest nemen om erover te praten met vrienden, kennissen of familie. Mijn hulpvraag ging over het verwerken van gebeurtenissen die te maken hadden met seksueel misbruik. Het misbruik vond plaats binnen de familie, een omgeving die vertrouwd had moeten zijn en waar ik mij beschermd zou moeten voelen.

Het was voor mij een grote drempel om hierover te kunnen praten. Ik was bang om niet te worden geloofd en te worden veroordeeld. Ik heb een veilige plek gevonden om deze nare gebeurtenissen te bespreken en uiteindelijk te verwerken. De gebeurtenissen worden niet ongedaan gemaakt, maar door de verwerking kan ik weer verder met mijn leven, leuke dingen doen en het voelt niet meer zo zwaar aan.

Signalen serieus nemen

Ik vind dat signalen van misbruik serieus moeten worden genomen, waarbij slachtoffers hun ervaringen veilig moeten kunnen vertellen en dat er passende stappen moeten worden ondernomen om hen beter te beschermen. Niemand zou het gevoel moeten hebben er alleen voor te staan of geen hulp te kunnen zoeken vanwege zijn of haar geloof of omgeving.

Voor mij maakte het verschil wanneer ik bij iemand eerlijk kon zijn zonder me veroordeeld te voelen, waar iemand echt luisterde en mijn ervaring serieus nam. Professionele psychologische hulp heeft daarin een belangrijke rol gespeeld. Niet omdat iemand meteen vertelde wat ik moest doen of hoe ik me moest voelen, maar omdat er ruimte was om mijn ervaringen en gevoelens zonder oordeel te uiten en te onderzoeken wat er achter mijn woorden en gedachten zat.

Therapie heeft niet alles in één keer opgelost. Voor mij is het een proces geweest: stap voor stap beter begrijpen wat er in mij gebeurt, ruimte geven aan dingen die ik lang heb meegedragen en op mijn eigen tempo heel nare ervaringen verwerken.

Geloof en psychologische hulp

Mijn geloof maakt ook deel uit van mijn verhaal. Mijn geloof is belangrijk voor mij. Tegelijk heb ik ervaren dat geloof en professionele psychologische hulp naast elkaar kunnen bestaan. Hulp zoeken betekent voor mij niet dat mijn geloof tekortschiet. Het betekent dat ik erken dat ik mens ben en soms steun nodig heb.

Ook binnen religieuze gemeenschappen moet er ruimte zijn om over mentale gezondheid te kunnen praten. Gelovigen kunnen óók psychische problemen, trauma, eenzaamheid of andere moeilijkheden ervaren. Gelovig zijn maakt iemand niet immuun voor pijn en professionele hulp zoeken hoeft niet in strijd te zijn met het geloof dat iemand belijdt.

Mentale gezondheid gaat niet alleen over wat iemand heeft meegemaakt, maar ook over wat er daarna gebeurt. Word je geloofd? Word je gehoord? Voel je je veilig genoeg om te praten? En is er iemand die naar je omkijkt, zonder te wachten tot jij telkens opnieuw om hulp vraagt?

Luisteren

We hoeven niet altijd meteen een oplossing te hebben. Soms is luisteren al ontzettend waardevol. Daarom is het belangrijk om niet alleen te vragen: “Hoe gaat het?”, maar ook bereid te zijn om echt naar het antwoord te luisteren.

Voor mij begon er iets te veranderen toen ik voelde dat mijn ervaringen er mochten zijn. Dat ik erover kon praten zonder mij te schamen en dat mijn gevoelens serieus werden genomen. Misschien begint verandering precies daar: wanneer iemand zich veilig genoeg voelt om zijn verhaal te vertellen en een ander bereid is om werkelijk te luisteren.”

Praten over mentale gezondheid maakt je niet zwak. Soms is zeggen “dit is wat er met mij gebeurt” juist een eerste stap om jezelf serieus te nemen”.

Verhalen zoals die van Angela zijn niet nieuw. Iedereen heeft weleens iets ervaren waarbij ze denken: ‘Hoe moet ik verder?’ of ‘Kom ik hier doorheen?’

Als je iemand hebt met wie je open kunt praten en die je vertrouwt, is dat alvast een goed begin. Je hoeft het niet alleen te doen.

Herken je jezelf hierin, of ben je op zoek naar psychologische hulp? * www.svpo.sr (onder het kopje behandelaren); * www.pcs.sr (of 477190). In urgente gevallen kun je terecht bij: * 114 (Crisishulplijn) / * 115 (Politie)