De Europese Unie en China hebben vrijdag een voorlopig handelsakkoord op hoofdlijnen bereikt dat de Chinese uitvoer van hybride en plug-in hybride auto's naar de Europese markt met maximaal 50 procent kan terugdringen. De afspraak moet de oplopende handelsspanningen verminderen en bijdragen aan een evenwichtiger handelsrelatie tussen beide economische machtsblokken.

EU-handelscommissaris Maroš Šef?ovi? maakte de overeenkomst bekend na twee dagen van gesprekken in Beijing. Volgens hem kan de afspraak voorkomen dat de komende vier jaar miljoenen extra Chinese auto's naar de Europese Unie worden geëxporteerd. De precieze uitvoeringsvoorwaarden moeten nog verder worden uitgewerkt.

Het akkoord omvat daarnaast afspraken over lagere Chinese invoerheffingen op bepaalde Europese producten en maatregelen om de levering van zeldzame aardmetalen aan Europa stabieler te maken. Volgens de Europese handelscommissaris kunnen de afspraken de toegang tot de Chinese markt verbeteren voor producten uit vrijwel alle EU-lidstaten.

De overeenkomst is voorlopig. Šef?ovi? zal de Europese leiders volgende week in Brussel informeren over de resultaten. Het verdere traject hangt mede af van hun beoordeling van de gemaakte afspraken.

Handelstekort van bijna €360 miljard
De onderhandelingen vinden plaats tegen de achtergrond van een groot en groeiend handelstekort van de EU met China. Volgens Eurostat exporteerde de EU in 2025 voor €199,6 miljard aan goederen naar China, terwijl de invoer uit dat land €559,4 miljard bedroeg. Het verschil kwam daarmee uit op €359,8 miljard.

De Europese uitvoer naar China daalde vorig jaar met 6,5 procent, terwijl de invoer met 6,4 procent toenam. Het tekort liep daarmee verder op ten opzichte van 2024.

Europese beleidsmakers vrezen dat de grote Chinese productiecapaciteit, overheidsondersteuning en concurrerende prijzen bedrijven in Europese sectoren als de auto-industrie en staalproductie onder druk zetten. Ook bestaat de zorg dat Chinese exporteurs meer producten naar Europa zullen sturen als de Amerikaanse markt door hogere invoerheffingen moeilijker toegankelijk wordt.

China boekte wereldwijd in 2025 een handelsoverschot van ongeveer 1,2 biljoen dollar. Dat onderstreept de omvang van de Chinese exportpositie, maar betreft de wereldwijde handel en niet uitsluitend de handelsrelatie met Europa.

Zeldzame aardmetalen en markttoegang
Een belangrijk onderdeel van de gesprekken betreft zeldzame aardmetalen en andere kritieke grondstoffen. Deze materialen zijn essentieel voor de productie van onder meer elektrische auto's, elektronica, windturbines en defensietechnologie.

Europa is voor verschillende van deze grondstoffen sterk afhankelijk van China. Beperkingen of vertragingen bij de uitvoer kunnen Europese industrieën treffen. De afspraken over de leveringsketens moeten de toegang tot deze materialen voorspelbaarder maken.

Ook de markttoegang voor Europese producten kwam aan bod. De afspraken kunnen betrekking hebben op goederen zoals auto-onderdelen, olijfolie en schoeisel. Volgens de bekendgemaakte informatie vertegenwoordigen de betrokken producten een gezamenlijke huidige exportwaarde van bijna €4 miljard.

De precieze voorwaarden en de manier waarop de afspraken worden uitgevoerd, zijn nog niet volledig bekendgemaakt.

Wederzijdse handelsbeperkingen
De handelsrelatie tussen beide partijen staat al maanden onder druk. De EU heeft invoerheffingen ingesteld op Chinese elektrische auto's en maatregelen genomen om de Europese staalindustrie te beschermen. Ook wil het handelsblok de regels voor kleine pakketten uit buitenlandse webwinkels aanpassen.

China heeft op zijn beurt bezwaar gemaakt tegen Europese beperkingen op de uitvoer van geavanceerde machines voor de productie van computerchips. Beijing waarschuwt dat protectionistische maatregelen de handel kunnen schaden en stelt dat China niet de oorzaak is van de Europese economische problemen.

De spanningen beperken zich niet tot de auto-industrie. China heeft onlangs een antidumpingonderzoek ingesteld naar de invoer van p-nitrotolueen uit de EU, een chemische stof die onder meer wordt gebruikt bij de productie van kleurstoffen en geneesmiddelen.

Ook binnen Europa bestaat bezorgdheid over strategische afhankelijkheid van China. Duitsland blokkeerde deze week de verkoop van een groot logistiek bedrijf in de haven van Hamburg aan de Chinese staatsrederij Cosco, vanwege zorgen over de nationale veiligheid en de weerbaarheid van Europese toeleveringsketens.

Auto-industrie reageert voorzichtig positief
Sigrid de Vries, directeur-generaal van de Europese vereniging van autofabrikanten (ACEA), verwelkomde de mogelijkheid om verdere instabiliteit op de Europese automarkt te voorkomen. Volgens haar kan een ordelijke overgang naar een grotere aanwezigheid van Chinese autofabrikanten op de Europese markt in het belang zijn van alle betrokken partijen.

De overeenkomst betekent echter niet dat alle handelsgeschillen zijn opgelost. De precieze voorwaarden voor de beperking van de auto-export, de controle op de uitvoering en de verdere toegang van Europese bedrijven tot de Chinese markt moeten nog worden vastgesteld.

De EU en China hebben afgesproken de gesprekken in januari 2027 via videoconferentie voort te zetten en elkaar in maart 2027 opnieuw persoonlijk te ontmoeten. De voorlopige overeenkomst vormt daarmee een eerste stap in de richting van een minder gespannen handelsrelatie. Of zij daadwerkelijk leidt tot een kleiner handelstekort en meer evenwicht in de economische betrekkingen, zal afhangen van de verdere uitwerking en naleving van de afspraken.