BESCHOUWING: Werkgroepen mogen nu ook weer commissies heten

door Armand Snijders

De regering heeft maandag een crisiscommissie ingesteld om de toenemende wateroverlast in Paramaribo, Wanica, Saramacca en andere delen van Suriname aan te pakken. Nog afgezien van de vraag of deze commissie het beoogde doel zal kunnen bereiken en de burgers in de toekomst wat meer droge voeten zal kunnen geven, is het vooral opvallend dat er wéér een commissie in het leven werd geroepen. Maar schijnbaar is daar bijna een jaar na de verkiezingen, geen enkel bezwaar meer tegen.

President Jennifer Geerlings-Simons deed er in het begin alles aan om haar voorganger Chandrikapersad Santokhi níet te kopiëren en meed angstvallig het woord ‘commissie’. Ze wilde niet in dezelfde fout vervallen als Santokhi, die er in zijn regeerperiode (van 2020 tot 2025) een gewoonte had gemaakt om voor ieder probleem waarvoor hij niet direct een oplossing had, een presidentiële commissie in het leven te roepen.

Op basis van wat de Communicatie Dienst Suriname (CDS) berichtte, zouden er 120 zijn geweest, een veelvoud van wat andere presidenten hadden gedaan. Santokhi sloeg echter alle kritiek die hij daarop kreeg, achteloos en arrogant in de wind. Suriname was volgens velen een commissieland geworden, waarin de reguliere instanties – zoals ministeries – steeds minder te vertellen hadden.

Alles behalve transparant

Na Santokhi’s aftreden werd tot ieders schrik duidelijk dat hij minstens 380 commissies en werkgroepen het levenslicht had laten zien, althans volgens de nieuwe regering. Geerlings-Simons onthulde dit tijdens haar eerste jaarrede. Daaruit kon geconcludeerd worden dat Santokhi allesbehalve transparant was en doelbewust het volk voor de gek hield: 260 commissies werden kennelijk heimelijk in het leven geroepen waarvan ook de CDS geen melding maakte.

Dit heeft de staatskas gigantisch veel geld gekost, want alle leden van deze werkarmen moesten betaald worden. Niemand durft te gissen hoeveel precies, want ook de openheid van de huidige regering laat te wensen over, waardoor deze gegevens niet openbaar worden gemaakt. Een heel voorzichtige schatting leert dat het om minimaal vele tientallen miljoenen SRD’s moet gaan, mogelijk zelfs meer. En dat in een periode dat Surinamers de broekriem moesten aanhalen als gevolg van de diepe financieel-economische crisis waar de regering-Santokhi mee opgezadeld was.

Hiërarchische verhoudingen herstellen

Dat het merendeel van de commissies geen enkele prestatie heeft geleverd, maakt de erfenis van Santokhi extra zuur. En op verschillende ministeries had men na de regeringswisseling nog maanden nodig om de hiërarchische verhoudingen te herstellen die door de benoeming van commissies zouden zijn ondermijnd. Commissieleden hadden in sommige gevallen zelfs meer bevoegdheden dan de minister, wat zelfs diens grondwettelijke macht ondermijnde.

President Geerlings-Simons wilde daar korte metten mee maken en heeft sinds haar aantreden het aantal werkarmen drastisch teruggebracht. Officieel heette het dat de president bewust koos voor ‘alternatieve werkvormen’, maar ze wilde vooral de term ‘commissie’ mijden; alsof dat een vies en besmet woord was en te veel herinneringen zou oproepen aan haar – inmiddels overleden – voorganger. Ze hanteerde namen als ‘een speciale groep van adviseurs’, ‘advieswerkgroep’ en dergelijke. Voor bijvoorbeeld de luchtvaart- en de visserijsector. Of de ‘presidentiële Werkgroep Heritage Month’.

Toch meer commissies

Over de bezetting van die clubjes bestaat overigens nog veel onvrede, want ook de zittende president heeft aangetoond niet for the best (wo)man for the job te gaan -zoals ze had beloofd – maar benoemde veelal mensen met ‘de juiste politieke kleur’. Bovendien doen al die clubjes in feite hetzelfde als wat de commissies onder Santokhi hadden moeten doen, dus het is de vraag of deze wel resultaten zullen boeken.

Ook het staatshoofd ziet nu kennelijk dat de naam weinig uitmaakt, waardoor er toch steeds meer ‘commissies’ het daglicht zien. Behalve de eerdergenoemde crisiscommissie om de toenemende wateroverlast aan te pakken, kwam er ook al eentje voor de renovatie van scholen ‘en het onderhoud van de omgeving rondom deze instituten’.

Dus commissies mogen weer! En eerlijk gezegd maakt het niet zoveel uit hóe een werkarm van de regering heet. Als het maar duidelijk wordt gecommuniceerd en niet getracht wordt bepaalde zaken aan het oog van de samenleving te onttrekken. Santokhi was daar een meester in en dat leidde uiteindelijk mede zíjn politieke ondergang in. Dat is een heel wijze les waar president Simons van moet leren.