De vier kandidaten die volgend jaar Antonio Guterres willen opvolgen als secretaris-generaal van de Verenigde Naties (VN), hebben woensdag tijdens hoorzittingen met lidstaten en maatschappelijke organisaties toegezegd de noodzaak van hervormingen te omarmen om de organisatie te revitaliseren. Tegelijkertijd benadrukten zij het belang van de kernmissies van de VN op het gebied van vredeshandhaving en ontwikkelingsondersteuning.

De VN, opgericht na de Tweede Wereldoorlog, kampt de laatste jaren met een afgenomen gezag en reputatie. Dit terwijl de wereldorde onder druk staat door acties van grote mogendheden. Met 193 lidstaten staat de organisatie voor de uitdaging om haar relevantie te bewijzen en tegelijkertijd kosten te besparen.

Rebeca Grynspan, voormalig vicepresident van Costa Rica en huidig hoofd van de VN-conferentie voor handel en ontwikkeling (UNCTAD), stelde dat vredeshandhaving haar hoogste prioriteit is. Ze waarschuwde dat het vertrouwen in de VN afneemt en spoorde aan tot moedige veranderingen. “De Verenigde Naties verdedigen betekent vandaag de dag de moed hebben om ze te veranderen,” aldus Grynspan.

Macky Sall (64), de voormalige president van Senegal, wil met “rigoureus management” hervormingen doorvoeren om een betere coördinatie tussen VN-agentschappen te bewerkstelligen en dubbele werkzaamheden te voorkomen. Volgens Sall is “dit het moment om beter te presteren met minder middelen” en streeft hij naar een vernieuwde organisatie waarvan de beste jaren nog moeten komen.

De kandidaten strijden om een ambtstermijn van vijf jaar, met de mogelijkheid tot verlenging voor nog eens vijf jaar. In vergelijking met 2016, toen Guterres werd gekozen uit dertien kandidaten, is het aantal kandidaten nu aanzienlijk kleiner, maar nieuwe kandidaten kunnen zich de komende maanden nog aanmelden.

Naast Grynspan (70), die samen met de voormalige Chileense president Michelle Bachelet (74) hoopt de eerste vrouwelijke secretaris-generaal te worden, zijn ook Rafael Grossi (65) uit Argentinië en Sall in de race. Bachelet benadrukte tijdens haar hoorzitting haar inzet voor vrouwenrechten, al is haar kandidatuur bekritiseerd door conservatieve Amerikaanse politici vanwege haar steun voor abortus.

Grossi, sinds zes jaar hoofd van het VN-kernagentschap, ziet de hervormingen als een goede eerste stap, maar benadrukt dat er nog veel werk te verzetten is.

Traditioneel wordt het VN-secretariaat niet toegewezen aan een vertegenwoordiger van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad (Verenigd Koninkrijk, China, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten) om een machtsconcentratie te voorkomen. Toch is de steun van deze grootmachten cruciaal in het complexe selectieproces.

Nu de wereld geconfronteerd met meerdere crises, waaronder conflicten en klimaatverandering, zal de nieuwe secretaris-generaal voor een forse uitdaging staan om het vertrouwen in de VN te herstellen en de organisatie weer een centrale rol te geven in mondiale samenwerking.